Kocaların Eşlerine Karşı Özel Görevleri
Püriten Richard Baxter’dan (1615–1691)
Karısından görevini yerine getirmesini ya da teselli bekleyen kişi, kocalık görevini yerine getirmekte sadık olmalıdır. Kendi görevinizdeki eksikliğiniz, başka birinin size karşı görevinde eksik kalmasına neden olabilir; ya da en azından başka bir yolla sizi aynı ölçüde sıkıntıya sokabilir ve sonunda size, yüz kişinin size karşı görevinde eksik kalmasından daha acı gelecektir. İyi bir koca ya karısını iyi bir eş yapar ya da kötü bir eşe kolayca ve yararlı biçimde katlanır. Bu nedenle size, mutluluğunuzu en çok ilgilendiren şey olarak, kendi görevinize dair talimatlar vereceğim.
Talimat I. Koca, bütün ailenin yönetiminde, hatta bizzat karısının yönetiminde başlıca kısmı üstlenmelidir. Bu nedenle, I. üstlendiği bu yönetim için uygun ve yeterli olmaya çalışmalıdır. Bu yeterlilik şunlardan oluşur: 1. Kutsallık ve ruhsal bilgelik; öyle ki onları götürmesi gereken amacı, onları yönlendireceği kuralı ve yapmaları gereken başlıca işleri bilsin. Tanrısız ve dinsiz bir adam, aile yönetiminin en önemli kısmına hem yabancıdır hem de düşmandır. 2. Onun yeterliliği, kendi çağrısının işlerine ve hizmetkârlarının görevlendirileceği çalışmalara dair uygun bir bilgiye sahip olmasından oluşur. Çünkü onların işlerinden bütünüyle habersiz olan kimse, onları o işte yönetmeye çok uygunsuz olacaktır; meğerki onların yönetiminin o kısmını, bu işi bilen karısına ya da bir kâhyaya emanet etsin. 3. Hem insanlığın genel mizacını ve zayıflıklarını bilmeli ki ne kadar şeye katlanılması gerektiğini bilsin; hem de yöneteceği kişilerin özel mizaçlarını, kusurlarını ve erdemlerini bilmelidir. 4. Onlara karşı bütün davranışlarında kendisini yönlendirmek için sağduyuya; herkese hak ettiği gibi davranmak için adalete; canları ve bedenleri için onlara yapabildiği bütün iyiliği yapmak için sevgiye sahip olmalıdır. II. Ve böylece yeterli olduktan sonra, bunu günlük işi yapmalı; özellikle de kendisini iyi yönetmeye dikkat etmelidir ki örneği başkalarını yönetmesinin bir parçası olsun.
Talimat II. Koca, otorite ile sevgiyi öyle birleştirmelidir ki bunlardan hiçbiri ihmal edilmesin ya da gizlenmesin; tersine ikisi de uygulanıp korunmalıdır. Sevgi, otoritenin uygulanışını yok edecek kadar düşüncesizce uygulanmamalıdır; otorite de bir eş üzerinde sevgiyi yok edecek kadar öğretmenvari ve buyurgan biçimde uygulanmamalıdır. Sevginiz yönetici bir sevgi olmalı; bu nedenle buyruklarınızın hepsi de sevgi dolu buyruklar olmalıdır. Otoritenizi kaybetmeyin; çünkü bu sizi, karınıza karşı kocalık görevini ya da hizmetkârlarınıza karşı efendilik görevini yerine getirmekten alıkoyar. Bununla birlikte bu otorite, evlilik sevgisiyle bağdaşmayan hiçbir yolla korunmamalıdır; bu yüzden sertlikle ya da zalimlikle, tehditlerle ya da darbelerle korunmamalıdır — ancak aklî dağınıklık ya da aklını yitirme nedeniyle, bir eşe normalde gösterilmesi gereken davranışa artık uygun olmayacak hâle gelmesi durumu bunun dışındadır. Otoritenin kullanılmaması gereken birçok eşitlik durumu vardır; fakat evlilik sevgisinin uygulanmaması gereken hiçbir eşitsizlik ya da değersizlik durumu yoktur. Bu nedenle hiçbir şey onu dışlamamalıdır.
Talimat III. Kocaların görevi, eşlerinin ailedeki çocuklar ve hizmetkârlar üzerindeki otoritesini korumaktır. Çünkü eşler, bütün astlar üzerinde kocalarıyla birlikte ortak yöneticilerdir. Kadınların zayıflıkları çoğu zaman onları hor görülmeye açık hâle getirir; öyle ki koca, onların onurunu ve otoritesini korumak için araya girmezse, hizmetkârlar ve çocuklar onları hafife almaya ve onlara itaatsizlik etmeye yatkın olacaktır. Fakat bu, şu gibi dikkatlerle yapılmalıdır: 1. Eşlerinizin hiçbir hatasını, kötülüğünü ya da zayıflığını haklı çıkarmayın. Bunlar mümkün olduğu kadar gizlenebilir ya da mazur görülebilir; fakat asla doğru kabul edilmemeli ya da savunulmamalıdır. 2. Onların yasa dışı herhangi bir buyruğuna itaati zorlamayın. Hiç kimsenin Tanrı’nın yasasına karşı gelme ya da O’nun yönetiminin herhangi bir biçiminin bağlayıcılığını kaldırma yetkisi yoktur. Tanrı’nın otoritesine karşı olan herhangi bir şeyi haklı çıkarırsanız, anlayışı olan kişilerin gözünde kendi otoritenizi yalnızca azaltmış olursunuz. Fakat emredilen şey meşruysa, bazı sakıncaları olsa bile, astların itaatsizliğini azarlamalı ve onların eşlerinizin buyruklarını hafife almalarına, kendi akıllarını ve iradelerini onların karşısına koyup “Bunu yapmayacağız” demelerine izin vermemelisiniz. Onların itaatsizliğine izin verirseniz, yönetimde size nasıl yardım edebilirler?
Talimat IV. Eşlerinizin otoritesinin yanında onurunu da korumalısınız. Eğer onların onur kırıcı bazı zayıflıkları varsa, bunlar çocuklar ve hizmetkârlar tarafından dile getirilmemelidir. Doğal bedende en onursuz sayılan üyeleri en dikkatli biçimde örttüğümüz gibi —çünkü daha saygın üyelerimizin buna ihtiyacı yoktur— burada da böyle olmalıdır (1. Korintliler 12:23-24). Çocukların ya da hizmetkârların onlara karşı küçümseyici ya da kaba davranmalarına, onları hor görmelerine ya da onlara terbiyesiz, gururlu veya aşağılayıcı sözler söylemelerine izin verilmemelidir. Koca, onları bu tür her haksızlıktan ve hor görülmeden korumalıdır.
Talimat V. Koca, bilgide karısından üstün olmalı ve kurtuluşa ait konularda onun öğretmeni olmalıdır. Onu Tanrı’nın Sözü’nde eğitmeli, özel görevlerinde yönlendirmeli, kendi yozluklarını bastırmasına yardım etmeli ve ayartmalara karşı onu güçlendirmek için çalışmalıdır. Eğer kadın, kocasının çözebileceği herhangi bir konuda şüpheye düşerse, onun hükmünü sormalı; koca da toplulukta anlamadığı şeyleri ona evde açıklamalıdır (1. Korintliler 14:35). Fakat koca gerçekten cahil bir budala ise ya da kendisini karısını eğitemeyecek duruma getirmişse, kadın, onun kendisinin de anlamadığı şeyi kendisine öğretmesini boş yere istemekle yükümlü değildir. Tanrı’nın Sözü’nü hor gören ve bile isteye cehalet içinde yaşayan kocalar yalnızca kendi canlarını değil, ailelerini de hor görürler. Kendilerini görevleri için yetersiz kıldıklarından, genellikle astları tarafından kendileri de hor görülürler. Çünkü Tanrı Eli’ye gönderdiği mesajda böylelerine şöyle demiştir: “Beni onurlandıranları ben de onurlandırırım; beni küçümseyenler ise küçük düşürülecek” (1. Samuel 2:30).
Talimat VI. Koca, ailenin başlıca öğretmeni olmalıdır. Onları eğitmeli, sınamalı ve kendi hizmeti konusunda olduğu gibi Tanrı’ya ait konularda da yönetmelidir. Rab’bin Günü’nün ve tapınmanın, kapıları içinde olan herkes tarafından tutulduğuna dikkat etmelidir. Bu nedenle bunun için gerekli olan anlayış ve yetenek uğrunda çalışmalıdır. Eğer yetersiz ya da ihmalkâr ise bu onun günahıdır ve onun utancı olacaktır. Eğer karısı daha bilge ve daha yetenekli ise ve bu görev onun üzerine kalırsa, bu kocanın onursuzluğudur; fakat ikisi de bunu yapmazsa, günah, utanç ve acı ikisi için ortak olacaktır.
Talimat VII. Koca, ailenin Tanrı’ya günlük ortak dualarında ailenin ağzı olmalıdır. Bu nedenle dua edebilmeli ve ayrıca dua eden bir yüreğe sahip olmalıdır. Ev halkının âdeta kâhini olmalıdır; bu yüzden onların ve Tanrı’nın arasında durmaya ve dualarını O’na sunmaya uygun olması için en kutsal kişi olması gerekir. Eğer bu görev karısının üzerine kalırsa, bu onun onursuzluğu olacaktır.
Talimat VIII. Koca, olağan durumda, ailenin başlıca geçim sağlayıcısı olmalıdır. Zihin ve beden bakımından en yeterli olanın o olduğu ve mülkün başlıca düzenleyicisi olduğu varsayılır. Bu nedenle, gücü yettiği ölçüde, eşinin ve çocuklarının kendilerine uygun olan hiçbir şeyden yoksun kalmaması için özellikle dikkatli olmalıdır.
Talimat IX. Koca, aile içi sabırda en güçlü kişi olmalıdır; karısının zayıflıklarına ve tutkularına katlanmalıdır. Bunu Tanrı’ya karşı herhangi bir günahı hafife alacak şekilde değil; fakat kendisine karşı işlenmiş gibi her zayıflığı mesele yapmayacak şekilde yapmalıdır. Böylece ilişkilerinin doğal mizacı olması gereken sevgi ve esenliği korumalıdır.
Talimat X. Bütün bu görevlerin yapılış tarzına da dikkatle özen gösterilmelidir. Şöyle ki: 1. Bunlar sağduyuyla yapılmalı; akılsızlıkla, acelecilikle ya da düşüncesizlikle değil. 2. Her şey evlilik sevgisi ve şefkatiyle yapılmalı; narin olan ve daha zayıf kap olan kişiye karşı davranıldığı gibi davranılmalı. Koca, karısına bir çocuğa ya da hizmetkâra davrandığı aynı buyurgan tavırla öğretmemeli, buyurmamalı ya da onu azarlamamalıdır. 3. Uygun yakınlık korunmalı ve koca karısına karşı uzak ve yabancı kalmamalıdır. 4. Sevgi güven dolu olmalı; bayağı şüphelerden ve sebepsiz kıskançlıklardan uzak olmalıdır. 5. Her şey yumuşaklıkla yapılmalı; tutkuyla, kabalıkla ve sertlikle değil. 6. İkisine ortak olması gereken sırların haksız ve sebepsiz biçimde gizlenmesi olmamalıdır. 7. Kadın için bir tuzak hâline gelebilecek ve onun taşıyamayacağı ya da saklayamayacağı sırlar ona akılsızca açılmamalıdır. 8. Kendilerine ait olup gizli tutulması gereken hiçbir konu başkalarına bildirilmemelidir. Kocanın ona öğretmesi ve onu azarlaması çoğunlukla gizli olmalıdır. 9. Koca istikrarlı olmalı ve sevgisinden ya da görevinden yorulmamalıdır. Konunun özü kısaca budur.
Baxter’ın A Christian Directory adlı kitabında bulunan “Christian Economics” bölümünün VIII. kısmından alınmıştır. Bu eser ilk kez 1673’te basılmış, 1990’da Soli Deo Gloria tarafından yeniden basılmıştır.
