İbadette Baş Örtüleri?
18 Mart 2018 Rab’bin Günü’nde vaaz edilmiştir
Pastör Michael Ives tarafından
Rhode Island Presbiteryen Reform Kilisesi
PurelyPresbyterian’dan çevrilmiştir
Presbiterliğimizin benimsemiş olduğu uygulamanın bir parçası şudur: Tanrı’nın kamusal ibadetinde kadınların başları örtülü olur. Doğal olarak başvurduğumuz pasaj, anlaşılması tam olarak kolay olmayan bir pasajdır. Ben kendim de yıllar boyunca onu okudum ve onunla mücadele ettim. Fakat Tanrı’nın bize verdiğini düşündüğümüz ışık ölçüsünde, presbiterlik olarak vardığımız konumun doğru olduğunu düşünüyorum. Ve bunu, dua ederek düşünmeniz için, alçakgönüllülükle önünüze koymak istiyoruz. Bunu, kilisenin iyi durumdaki bir üyesi olmak için gerekli olan bir “komünyon şartı” olarak ileri sürmüyoruz. Bu kadar ileri gitmeyi uygun görmedik; çünkü bunun zor bir pasaj olduğunu da kabul ediyoruz. Ve Rab İsa Mesih’te başka birçok tanrısayar imanlı, meseleleri bizden farklı görmüştür. Bununla birlikte, bu konumu ortaya koyuyoruz.
Şimdi, izlemeyi düşündüğümüz yol şudur: önce, 1. Korintliler 11’deki pasajı yorumlarla birlikte basitçe okuyacağız; Elçi’nin ortaya koyduğu argümanın yapısına dikkat edeceğiz; sonra da birkaç itiraza cevap vererek bitireceğiz. Buradaki tez şudur: Tanrı’nın kamusal ibadetinde kadınlar Tanrı’ya başları örtülü olarak ibadet etmelidir.
1. Pasajın Ele Alınışı.
“Şimdi, kardeşler, beni her şeyde hatırladığınız ve size teslim ettiğim gibi ordinansları tuttuğunuz için sizi överim.” (1 Kor. 11:2).
İnsanlar iyi bir iş yaptıklarında onları teşvik etmek her zaman iyi bir şeydir. Fakat şimdi, biraz rehberliğe, hatta düzeltilmeye ihtiyaç duydukları bir alana dönüyor.
Yetkiden Gelen Argüman.
3-6. ayetlerde yetkiden gelen bir argüman ortaya koyar. “Fakat şunu bilmenizi isterim: her erkeğin başı Mesih’tir; kadının başı erkektir; Mesih’in başı ise Tanrı’dır.” (a. 3).
Buradaki “fakat” bağlacı bizi bir meseleye yönlendiriyor. Korintlilere, övgüye değer birçok şey yapmış olsanız da, konuşmamız gereken bir mesele var, diyor. Erkekler ve kadınlar ile Rab İsa Mesih arasındaki ilişkiden söz ederek başlıyor. Teolojik bir temel koyuyor: öğreti uygulamadan önce gelir. Özellikle sözünü ettiği ilişki, kocalar ile eşler arasındaki, ya da erkekler ile kadınlar arasındaki ilişkidir; kadının başı erkektir ve Mesih’in başı Tanrı’dır. Erkeğin baş oluşu, kadın üzerinde bir baş oluşu vardır. Bu baş oluş mutlak değildir, fakat Rab İsa Mesih’in altındadır; her erkek İsa’ya hesap verir, ama yine de karısı üzerinde bir yetkiye sahiptir.
“Başını örtmüş olarak dua eden ya da peygamberlik eden her erkek kendi başını lekelemiş olur. Fakat başı açık olarak dua eden ya da peygamberlik eden her kadın kendi başını lekelemiş olur; çünkü bu, onun tıraş edilmiş olmasıyla aynı şeydir.” (aa. 4-5).
Öyleyse sorun şudur: kadının başının erkek olduğu ve Mesih’in başının Tanrı olduğu gerçeğinin dışsal bir yansıması yoktur. Ve bu, cemaatte kadınların başlarını örtmemelerinde görülebilir. Onları bunu yapmaya her ne sevk etmiş olursa olsun, bu, Tanrı’nın düzenlemiş olduğu yetki yapısına karşı gelen bir meseledir.
Aquinas şöyle yazar: “Başa konulan bir örtü, doğa düzeninde var olan bir kişinin başı üzerindeki bir başkasının gücünü gösterir. Bu nedenle, Tanrı’nın altında var olan erkek, doğrudan doğruya Tanrı’ya tabi olduğunu göstermek için başında bir örtü bulundurmamalıdır; fakat kadın, Tanrı’nın yanı sıra doğası gereği bir başkasına tabi olduğunu göstermek için bir örtü takmalıdır” (1 Kor. 11:4-5 yorumu, çev. Fabian Larcher). Bu, toplumumuzdaki düşünceye ters düşer. Düşünce şudur: evlilik ilişkisinde mutlak bir eşitlik vardır. Şimdi, insanlık bakımından bir eşitlik vardır; ama yine de roller ve sorumluluklar bakımından bir farklılık vardır ve Tanrı’nın düzenlemiş olduğu şekilde erkeğin kadın üzerinde bir baş oluşu vardır.
“Dua etmek ya da peygamberlik etmek” ile tam olarak ne kastediliyor? Bu, kadınların kilisede dua ettikleri ya da peygamberlik ettikleri anlamına mı gelir? Buna birazdan geleceğiz.
“Çünkü eğer kadın örtünmüyorsa, saçı da kesilsin; fakat bir kadının saçının kesilmesi ya da tıraş edilmesi utanç vericiyse, örtünsün.” (a. 6).
Sonuç budur. Pavlus, eğer söylediğim doğruysa, kadın örtünmelidir, diyor. Eğer bir yetki düzeni varsa. Eğer eş, Rab’de, yasal olan her şeyde kocasına tabi olacaksa, o zaman sonuç şudur: bunu kamusal toplantıda başı örtülü olarak göstersin. Saçı kesilsin ya da tıraş edilsin istemiyorsa; ki bu, elbette, düşünülemez bir şeydir.
Yaratılıştan Gelen Argüman.
Pavlus 7-9. ayetlerde yaratılıştan gelen bir argümanla devam eder. “Çünkü erkek gerçekten başını örtmemelidir; zira o Tanrı’nın sureti ve yüceliğidir; fakat kadın erkeğin yüceliğidir. Çünkü erkek kadından değildir; kadın erkektendir. Erkek de kadın için yaratılmadı; kadın erkek için yaratıldı.”
Elçi — Korintlilerin bir kenara attıkları bu belirli uygulamayı desteklemek için — bu yetki düzenini daha da genişletiyor ve açıklıyor; ayrıca yaratılış tarihine geri dönerek argümanını daha da destekliyor. Hikâyeyi hatırlayın. Tanrı insanlığı iki cinsiyetle, erkek ve dişi olarak yarattı. Peki, ikisini de aynı anda mı yarattı? Hayır. Önce erkeği yarattı; erkek cinsini ilk olarak yarattı. Ve baktı, insanın yalnız olmasının iyi olmadığını gördü; böylece Âdem’i uyuttu, yanını açtı, bir kaburga kemiği çıkardı ve ondan bir kadın şekillendirip oluşturdu. Âdem’i uyandırdı ve kadını adama sundu; kadın onun için bir yardımcı olsun diye. Böylece görüyorsunuz ki, Elçi Pavlus cinsiyet ayrımlarını yine yaratılış düzeninin kendisinden ortaya koyuyor. Erkek kadın için yaratılmadı; kadın erkek için yaratıldı.
Meleklerden Gelen Argüman.
Şimdi meleklerden gelen bir argüman vardır. “Bu nedenle kadının, melekler yüzünden başında yetki bulundurması gerekir.” (a. 10).
Bazıları, Vahiy 2-3. bölümlerin ve çeşitli yerlerin düşündürebileceği gibi, buradaki meleklerin hizmetkârlara işaret edebileceğini düşünür. O zaman buradaki okuma şu anlama gelirdi: hizmetkârlar bu uygunsuzluktan rahatsız olmasınlar diye kadınlar örtünsün. Fakat bana göre melekleri, toplanmış cemaatte özel bir şekilde hazır bulunan ruhsal varlıklar olarak anlamak daha doğaldır. Elçi Petrus, meleklerin insanların kurtuluşuyla ilgili olan bu şeylere bakmayı arzuladıklarını söyler (1 Pet. 1:12). Bu durumda Pavlus’un söylemiş olacağı şey şudur: kadının baş örtüsü takmamasındaki uygunsuzluk, bu kutsal varlıkları kederlendirirdi. Chrysostomos şöyle yazar:
“Melekler burada hazır bulunmaktadır. İmanın gözlerini açın ve bu manzaraya bakın. Çünkü havanın kendisi meleklerle doluysa, Kilise ne kadar daha çok böyledir? …Kadınlara, meleklerin varlığı nedeniyle başlarını bir örtüyle örtmelerini buyurduğunda, Elçi’nin bunu öğrettiğini işitin; öyle ki daha büyük ve daha yüksek varlıklar olan onlar, bu uygunsuzluktan kederlenmesinler.”
Bir Sınırlama.
Sonra, 11-12. ayetlerde bir sınırlama vardır; kadın, Pavlus’un bir şekilde kadınların erkeklerden, eşlerin kocalarından mutlak olarak aşağı olduğunu öğrettiğini düşünerek cesareti kırılmasın diye. O, başka bir anlamda büyük bir eşitlik olduğunu gösterir.
“Bununla birlikte, Rab’de ne erkek kadından bağımsızdır, ne de kadın erkekten bağımsızdır.” (a. 11).
Birbirlerine ihtiyaçları vardır! Birbirlerini tamamlarlar. Erkek şöyle düşünmesin diye: ah! Tanrı önce beni yarattı ve sen bana hizmet etmek için yaratıldın! Pavlus o adama şöyle derdi: sen kadına muhtaçsın! Birbirinize muhtaçsınız. Birbiriniz olmadan yapamazsınız. Sonra şöyle devam eder:
“Çünkü kadın erkekten olduğu gibi, erkek de kadın vasıtasıyladır; fakat her şey Tanrı’dandır.” (a. 12).
Âdem’den sonraki her erkek “kadın vasıtasıyla”dır. Biz erkeklerden hiçbiri, annelerimizin rahmi dışında bu dünyaya gelmedik. Dolayısıyla Pavlus burada bir erkek şovenisti değildir; hiçbir şekilde kadınları hor görmemektedir.
Doğadan Gelen Argüman.
Sonra doğadan gelen bir argüman vardır. “Kendi kendinize hükmedin: bir kadının başı açık olarak Tanrı’ya dua etmesi yakışık alır mı?” ya da uygun mudur, terbiyeli midir? “Doğanın kendisi bile size öğretmez mi ki, bir erkek uzun saçlı olursa bu onun için utançtır? Fakat bir kadın uzun saçlı olursa, bu onun için yüceliktir; çünkü saçı ona bir örtü olarak verilmiştir.” (aa. 13-15). Şimdi Pavlus, kilisedeki ibadette terbiyeye uygun olanı yapmak meselesinde Korintlilere meydan okur.
“Dua etmek ya da peygamberlik etmek” ne demektir?
Bu noktada “dua etmek ya da peygamberlik etmek” ifadesi hakkında da konuşabiliriz; çünkü Pavlus bunu 13. ayette yeniden gündeme getirir. Bir kadının Tanrı’ya başı açık olarak dua etmesi uygun mudur?
Kadınların bu “dua etmesi ya da peygamberlik etmesi”, kadınların bu işlevleri kilisede yerine getirebileceği anlamına gelemez; çünkü bu işlevler yetki içerir. Bunu biliyoruz, çünkü yalnızca iki bölüm sonra şöyle okuruz: “Kadınlarınız kiliselerde sessiz kalsın; çünkü konuşmalarına izin verilmemiştir; fakat yasanın da dediği gibi, itaat altında olmaları buyrulmuştur. Eğer bir şey öğrenmek isterlerse, evde kocalarına sorsunlar; çünkü kadınların kilisede konuşması utanç vericidir.” (1 Kor. 14:34-35). Bu nedenle kadınların dua etmesi ya da peygamberlik etmesi ne anlama gelirse gelsin, kesinlikle bu kadınlara kilise içinde belirli resmî öğretme rolleri verildiği ya da buna izin verildiği anlamına gelemez. Bu, Hristiyan âlemi içindeki birçok başka kilisenin uygulamasına da aykırıdır. Pavlus’un başka bir yerde söylediği gibi, kadının öğretmesi ya da erkek üzerinde yetki kullanması uygun değildir (1 Tim. 2:12). Bu doğaya aykırıdır. Tanrı’nın düzenlemiş olduğu yetkiye aykırıdır.
Bu, kadını küçültmez; çünkü kadın en büyük saygınlıkla yaratılmıştır. Ve Mesih’te mutlak bir eşitlik vardır: “erkek ya da dişi yoktur; çünkü hepiniz Mesih İsa’da birsiniz” (Gal. 3:28; krş. Kol. 3:11).
Öte yandan erkekler kilisede peygamberlik edebilir ya da dua edebilirler; fakat bunu yaptıklarında 4. ayete göre örtülü olmamalıdırlar. Profesör John Murray bunu şöyle anlar: “Eğer kadınlar herkesin önünde dua edecek ya da peygamberlik edeceklerse, o zaman baş örtülerini de çıkarabilirler; çünkü bu, tabiiyet işaretinin reddedilmesinden başka bir şey değildir.” (The Use of Head Coverings in the Worship of God).
Elçi bütün bunları doğaya işaret ederek destekler. “Doğanın kendisi bile size öğretmez mi…?” Özel vahiyden genel vahye geçer ve özellikle erkeklerin ve kadınların sahip oldukları saçlar arasındaki genel farka işaret eder. Cinsiyetler arasında doğal olarak bir ayrım vardır. Erkekler daha kısa saçlı olmaya, kadınlar daha uzun saçlı olmaya eğilimlidir. Ve bu, onun ileri sürdüğü argümanı doğadan destekler.
Kiliseden Gelen Argüman.
Son olarak, Kiliseden gelen argüman vardır. “Fakat herhangi biri çekişmeci görünürse, bizim böyle bir âdetimiz yoktur; Tanrı’nın kiliselerinin de yoktur.” (a. 16).
Burada kastedilenin, Elçi Pavlus’un Korintlilerin kendine yeterliliğini ve tartışmacılığını azarlaması olduğu düşünülür. Yani, hâlâ mücadele etmek istiyorsanız, yalnız olduğunuzu fark etmeniz gerekir. Kiliselerin evrensel uygulaması size karşı durmaktadır. Bizim kadınlarımız örtülerini çıkarıp atmazlar; toplu ibadette dua etmeleri ya da peygamberlik etmeleri ise hiç söz konusu değildir.
2. İtirazlara Cevap.
Şimdi birkaç itirazı ele alalım. Kabul etmek gerekir ki bu zor bir pasajdır ve bütün Hristiyanların aynı görüşte olmadığı bir meseledir. Bu nedenle, gelmiş olan ve gelebilecek itirazları, Tanrı’yı onurlandıran ve hayırsever bir şekilde ele almak istiyoruz.
İtiraz 1. Baş örtüleri kültüreldi.
Birinin ileri sürebileceği ilk itiraz şudur: kadınların Tanrı’nın kamusal ibadetinde başlarını örtmeleri geleneği o zamanın kültürüne aitti ve bu nedenle bugün bizi bağlamaz. O hâlde baş örtüsü kültürel bir meseleydi. Şimdi, Yeni Antlaşma kiliselerinin açıkça çok belirgin bazı kültürel uygulamaları vardır ki, hiçbirimizin bunları uygulamamız gerektiğini düşüneceğini sanmıyorum. Örneğin, Yeni Antlaşma’nın birkaç mektubunun sonunda birbirinizi “kutsal bir öpüşle” selamlama vardır (Rom. 16:16; 1 Kor. 16:20; 2 Kor. 13:12; 1 Sel. 5:26). Bunu hâlâ yapan bazıları olabilir; fakat birçok Kuzey Avrupalı için bu, mutlaka yönelinecek bir şey değildir. Bazı kültürlerde yapılır, fakat bunun hepimizin uyması gereken bir yasa olduğunu zorunlu olarak ileri sürmezdik. Bu, Akdeniz dünyasında kendini kutsal bir öpüşle ifade eden sevginin bir yansımasıdır. Öyleyse kadınların baş örtüsü takması, kutsal öpüşle aynı kategoride midir? Bu doğal bir sorudur; bu nedenle buna duyarlı olmak istiyoruz.
Cevap.
1. Biz cevap olarak şunu sorardık: Elçi, Kilise için uzun vadeli bir bakışa sahipken, neden kayıtsız âdetler hakkında tartışsın? Az önce okuduğumuz bu on dört ayet, birçok öğreti ve talimatla dolu bir mektubun içindedir. Elçi, gerçekten sadece kayıtsız olan bir şey hakkında neden bu kadar çok kaygılansın? Ben bir şekilde söylerim, sen başka şekilde söylersin. Gerçekten önemli değildir. Fakat bu kadar uzun ve ayrıntılı bir pasajı, Kilise için her çağda normatif olan bir şeyi ifade ediyor olarak okumak daha anlamlıdır.
2. Şunu da sorabiliriz: Elçi, kendi noktasını kanıtlamak için neden böylesine büyük bir teolojik ağırlık yüklesin? On dört ayet boyunca çok derin teolojik meselelere giriyor: Tanrı, Mesih, erkek ile kadın arasındaki ilişki, melekler vb. Kutsal öpüş konusunda böyle bir şey yapıyor mu? Şöyle mi diyor: “Şimdi, kardeşler, beni her şeyde hatırladığınız ve size teslim ettiğim gibi ordinansları tuttuğunuz için sizi överim”… ama kutsal öpüş uygulamasına gerçekten yeniden başlamalısınız, işte sebebi budur… ve size şu teolojik sebebi, bu teolojik sebebi vb. vereyim? Bu basitçe anlamlı olmazdı.
3. Dahası, eğer bu yalnızca kültürel olsaydı, ibadetteki suistimalleri düzelttiği ve Tanrı halkının gelecekteki uygulaması için meseleleri doğru düzene koyduğu bir bölümde bunu neden dâhil etsin? Bu pasajın ardından, Rabbin Sofrası konusundaki suistimallerini düzelttiği bölüm gelir. Ortaya koyduğumuz argüman anlamlı görünürken, neden kültürel bir argümana başvurma gereği duyalım?
İtiraz 2. Baş örtüsü yalnızca bir gelenektir, ilahî bir ordinans değildir.
Başka bir itiraz, Pavlus’un 2. ayette “ordinanslar” (παραδόσεις) sözcüğünü kullanışının anlaşılmasından gelir. Teknik olarak, özgün metinde bu sözcük “gelenekler” diye de çevrilebilir. Şöyle okunabilir: “Şimdi, kardeşler, beni her şeyde hatırladığınız ve size teslim ettiğim gibi gelenekleri tuttuğunuz için sizi överim.” O hâlde bu yalnızca bir gelenek değil midir; yani geleneğin göreceli olduğunu ima etmez mi? Her türlü farklı geleneğiniz vardır. Eve gittiğinizde muhtemelen ne yiyeceğiniz ya da ne yapacağınız veya kimi arayacağınız konusunda belli gelenekleriniz vardır. Ya da Şükran Günü’nde bir araya geldiğinizde belli gelenekleriniz vardır. Bunlar güzel şeylerdir, fakat onları mutlaklaştırmazsınız. Herkesin benim onları yapma biçimime uyması gerektiğini söylemezsiniz.
Cevap.
1. Bizi bağlamayan insan geleneklerinin gerçekten var olduğunu kabul ediyoruz. Ve eğer gözlemlediğimiz bir uygulama ya da gelenek, size göre Kutsal Kitap’a uygun değilse; siz de bize saygıyla gelip bunu önümüze koyarsanız, bu meseleyi ciddiye alacak kadar alçakgönüllü olacağımıza güveniyoruz. Çünkü Tanrı’nın kilisesinde, sırf her zaman yaptığımız ve hoşumuza giden bir şey olduğu için bir şeyler yapmak istemiyoruz. Pek çok kilisede durum böyledir. İnsanların bunu ya da şunu neden yaptıklarına dair Kutsal Kitap’a dayalı bir sebebi yoktur; bu sadece her zaman yaptığımız ve hoşumuza giden bir şeydir, ona da oldukça bağlıyızdır. Bu yüzden onu bizden almayın!
2. Fakat üzerimizde yetki taşımayan insan gelenekleri olduğu gibi, ilahî gelenekler de vardır. 2 Selanikliler 2:15 aynı sözcüğü kullanır: “Bu nedenle, kardeşler, sağlam durun ve ister sözle ister mektubumuzla öğretilmiş olduğunuz gelenekleri tutun.” Onlara sımsıkı sarılın!
3. Pavlus ayrıca Korintlileri bunları tuttukları için över: “Şimdi, kardeşler, sizi överim…” (a. 2). Birini övdüğünüzde, bunu iyi bir iş yaptığı için yaparsınız. Çok çalışıyorlardır; takdir edilmelidirler. O, “size teslim ettiğim gibi” ifadesini kullanır. Eğer bu itiraz doğru olsaydı, bu benim sizi polyesterden ve paçaları geniş pantolonlardan vazgeçmediğiniz için övmeme benzerdi. Fakat moda seçimleriniz için sizi ne övmeli ne de azarlamalıyım; çünkü bunlar bütünüyle kayıtsız şeylerdir. Pavlus daha sonra Rabbin Sofrası konusunda da aynı formülü kullanır: “Çünkü ben size teslim ettiğimi Rab’den aldım” (a. 23). Fakat o durumda onları övemez, çünkü Elçi Pavlus’un onlara verdiği gelenekleri sadakatle korumamışlardı (a. 22). Bu yüzden “ordinanslar” ya da “gelenekler” sözcüğüne gereğinden fazla anlam yükleyerek baş örtülerini göreceli, kültürel bir şey hâline getiremeyiz.
İtiraz 3. Önemli olan baş oluş ilkesidir, baş örtüleri değil.
Sonra biri şöyle diyerek itiraz edebilir: biz baş oluş ilkelerini bir kenara atmıyoruz; aksine, ilkeleri korumamız ve bu ilkeleri en iyi şekilde onurlandıran, kültürümüze uygun âdetleri izlememiz gerektiğini söylüyoruz. Başka bir şekilde söylersek: “Biz de sizinle aynı ilkeleri paylaşıyoruz; cinsiyetler arasında hiçbir fark olmadığını ve kadının kocasına tabi olması diye bir şeyin olmadığını ya da böyle bir şeyin olmaması gerektiğini söyleyen eşitlikçi dünya gibi değiliz. Kültürümüzün söylediği budur. Bu, Tanrı’nın Sözü tarafından değil, feminizm tarafından etkilenmiş bir kültürdür. Biz bu ilkeleri sizinle paylaşıyoruz; fakat basitçe, bu ilkeleri baş örtüsü takmaktan farklı bir kültürel biçimde ifade edip sürdüreceğimizi söylerdik.”
Cevap.
1. Baş örtülerinin “pozitif” diyebileceğimiz yönleri olabileceğini kabul ederdik. Yani bunlar kendi başlarına ne doğru ne de yanlıştır. Irak’ta bir kilise toplantısına giderseniz, kadınların Sudan’daki kadınların baş örtülerinden oldukça farklı bazı baş örtüleri taktıklarını görürsünüz. Şahsen ben, eşimin kenarlı bir kadın şapkası takmasını tercih ederim; çünkü bu, ABD’de diğer türlerin uyandıracağından daha az yadırganır.
2. Fakat alternatif görüşte, ibadete başı açık gelmeyi içermeyen o âdet ne olurdu? Bu, tam da Pavlus’un karşı çıkıyor göründüğü şeydir. Eğer biri kadının uzun saçının baş örtüsü işlevi gördüğünü söylerse, o zaman bu bütünüyle farklı bir argümandır; şimdi bunu ele alacağız.
İtiraz 4. Kadının uzun saçı onun baş örtüsüdür.
Bu itiraz, aslında âdetin, ilk kilisenin yapay bir baş örtüsü takma uygulaması olmadığını; bunun yerine kadınların uzun saçlarını korumaları gerektiğini ileri sürer. Dolayısıyla 1. Korintliler 11’deki o örtü, kadının uzun saçıdır. İlk bakışta, 14. ve 15. ayetlerin okunması bu görüşü destekliyormuş gibi görünebilir. Tekrar okuyalım: “Doğanın kendisi bile size öğretmez mi ki, bir erkek uzun saçlı olursa bu onun için utançtır? Fakat bir kadın uzun saçlı olursa, bu onun için yüceliktir; çünkü saçı ona bir örtü olarak verilmiştir.” Sanırım bu pasajı 20. ve 21. yüzyılın gözleriyle okumak, bunu makul gösterebilir.
Cevap.
1. Öyleyse Pavlus neden saç uzunluğu meselesini destekleyici bir argüman olarak gündeme getiriyor? Onun yaptığı şey budur. Daha önce, bu düşüncelere dayanarak — erkek ile kadın, Tanrı ile Mesih arasındaki ilişkiye, melekler yüzünden ve yaratılış düzeni nedeniyle — kadının başının örtülü olması gerektiğini söylemişti. Ve işte az önce söylediğim her şeyi destekleyen başka bir argüman: doğaya bakın, Tanrı’nın erkekleri nasıl yarattığına bakın ve toplumların genel olarak bu örüntüyü nasıl izlediğine bakın. Erkeklerin saçları kısa olur, kadınların saçları görece daha uzun olur. Destekleyici bir argüman, argümanın kendisinden ayrıdır. Kanıtlamaya çalıştığınız şeyi, kanıtlamaya çalıştığınız şeyle desteklemezsiniz. Aksine, Pavlus kadınların kamusal ibadette başlarını bir tür kumaş örtüyle örtmeleri gerektiğini kanıtlamaktadır; bunu da erkekler ile kadınlar arasında saçlarının uzunluğu bakımından var olan ayrım konusunda doğanın tanıklığına işaret ederek desteklemektedir.
2. Fakat daha da ikna edici bir cevap 6. ayetten çıkarılabilir. “Çünkü eğer kadın örtünmüyorsa, saçı da kesilsin; fakat bir kadının saçının kesilmesi ya da tıraş edilmesi utanç vericiyse, örtünsün.” Eğer 15. ayetteki örtü — kadının uzun saçı — daha önce sözünü ettiği baş örtüsüyle tam olarak aynı şeyse, o zaman 6. ayetin hiçbir anlamı kalmaz. Gereksiz bir tekrar olur. Bu, “eğer saçı kısaysa, o zaman saçı kısa olsun” demek gibi olurdu. Ya da “eğer tıraş edilmişse, o zaman tıraş edilmiş olsun” demek gibi. Bu basitçe anlamlı olmazdı. Fakat 6. ayet, onu bizim benimsediğimiz şekilde okursak kusursuz bir anlam taşır; yani: “Eğer bir kadın başını örtmeyecekse, o hâlde saçı da kesilsin. Fakat bir kadının saçının kesilmesi ya da tıraş edilmesi utanç vericiyse, o hâlde başını örtsün.”
İtiraz 5. Kadınların her zaman baş örtüsü takması gerekirdi.
Son olarak, öyleyse kadınların her zaman başları örtülü olması gerekmez mi?
Cevap.
1. Bağlam içinde, bu pasaj Tanrı halkının kamusal toplantısına atıfta bulunuyor gibi görünmektedir. Pavlus dua etmekten ve peygamberlik etmekten söz etmiştir. Bir erkeğin başı örtülü olarak dua etmesi ve peygamberlik etmesi uygun değildir. Ve Pavlus 1 Kor. 14:4’te kilisede peygamberlik etmekten söz eder: “Bilinmeyen bir dille konuşan kendini bina eder; fakat peygamberlik eden kiliseyi bina eder.” Ayrıca 2. ve 17. ayetler birbirine çok benzerdir ve iki pasajı birbirine bağlıyor gibi görünür. “Şimdi, kardeşler, beni her şeyde hatırladığınız ve size teslim ettiğim gibi ordinansları tuttuğunuz için sizi överim.” (a. 2). “Şimdi, size bildirdiğim şu konuda sizi övmüyorum: çünkü bir araya gelişiniz daha iyi için değil, daha kötü içindir.” (a. 17). Bu, onların kamusal ibadette “bir araya geldikleri” zaman Tanrı halkının toplantısına atıfta bulunduğu fikrini destekliyor gibi görünmektedir.
2. Doğadan gelen destekleyici argüman, yani kadının uzun saçı, 14-15. ayetlerde bunun sınırlı buyruğuna işaret ediyor gibi görünür. “Doğa”, bir anlamda, “burada içeride” olandan ayrı bir şekilde “orada dışarıda” olan olarak söz konusu edilir. Hristiyan toplantısında “bir araya geldiğinizde”, deyim yerindeyse doğaüstü bir alana girersiniz. İsa’nın yedi altın şamdanın arasında yürüdüğü yer orası değil, burasıdır; hakikatin direği ve temeli olan Kilise’de, Tanrı’nın kendi evinde ikamet ederiz. Doğa ile doğaüstünü, dünya ile kiliseyi karıştırmamalıyız; farklı kurallar uygulanır. Rabbin Sofrası’nı gözetmeliyiz, fakat sıradan yemekleri ayrı tutmalı ve kural olarak onları kendi evlerimize bırakmalıyız (a. 22). Bununla birlikte, doğa doğaüstünü destekler. Her toplandığımızda doğayı kilisenin içine getiririz; bedenlerimizi paltolar ve şemsiyelerle birlikte kapıda bırakmayız! Erkekler kısa saçlarıyla, kadınlar uzun saçlarıyla içeri girerler. Fakat farklı ve daha yüce bir alana girdiklerinde özel bir uygulama geçerli olur. Kutsallar buradadır, melekler buradadır; dahası, İsa’nın Kendisi buradadır! Ve bu yüzden kadınlar başlarını örterler. Bu benzersiz bir uygulamadır, fakat açıkça doğaya kök salmıştır.
Bütün bunlar söylenmişken, eğer bazıları emin değilse ve ibadet içinde ve dışında, her zaman baş örtüsü takmak istiyorsa, bunda kesinlikle bir yasak yoktur.
Sonuç.
Birkaç alıntıyla bitirmek istiyorum. Chrysostomos’un ve Aquinas’ın görüşünü zaten zikrettik; fakat Kutsal Yazı’yla aynı düzeyde olmamakla birlikte, yine de bizim anladığımız şekliyle onun tanıklığını yankılayan ve doğrulayan başkalarının görüşleriyle bitirmeme izin verin.
Büyük kilise babalarından biri olan Tertullianus, yaklaşık olarak M.S. 200 yılında “Bakirelerin Örtünmesi Üzerine” adlı bir risale yazdı. Görünüşe göre bunu yazmasının nedeni, bakirelerin, yani evli olmayan kadınların, kilisede peçelerini çıkarmaları ve evli olmadıkları için başlarını örtmeleri gerekmediğini düşünmeleriydi. Tertullianus şöyle yazar: “Korintliler de onu böyle anladılar. Nitekim bugün Korintliler bakirelerini örtmektedir. Elçilerin öğrettiklerini, öğrencileri onaylar.” Elbette bu evli kadınları da kapsar; fakat bu noktada tartışmalı mesele bakirelerle ilgiliydi. Böylece Tertullianus bize M.S. 200 yılında Korint’teki kiliseye gitseydiniz, evli olmayan kadınların ve bakirelerin ibadette hâlâ başlarının örtülü olacağını söyler.
Augustinus daha sonra şöyle yazar: “Elçi kadınlara başlarını örtülü tutmalarını buyurduğuna göre, evli kadınların bile saçlarını açması uygun değildir” (Mektup 245, Possidius’a).
Martin Luther şöyle yazar:
“eş baştan yaratılmamıştır; öyle ki kocası üzerinde hükmetmesin, fakat ona tabi ve itaatkâr olsun. Bu nedenle eş bir başlık, yani başında bir peçe taşır; Aziz Pavlus’un 1. Korintliler’in on birinci bölümünde yazdığı gibi, o özgür değildir, fakat kocasına itaat altındadır.” (Evlilik Üzerine Bir Vaaz, 15 Ocak 1525).
R.C. Sproul şöyle yazar: “İbadette kumaş baş örtüleri takmak, yirminci yüzyıla kadar Hristiyan kadınların evrensel uygulamasıydı.” Bu arada, birkaç yıl önce annemle konuştuğumu hatırlıyorum; bana küçük bir kızken kiliseye gittiğinde kendisinin ve kız kardeşinin kiliseye şapka taktığını söylemişti. Üstelik o Presbiteryen değildi — bütün Amerikan Hristiyanlığı genelinde durum buydu. “Ne oldu?” diye sorar Sproul. “Azizlerin binlerce yıl boyunca kör kaldığı bir Kutsal Kitap gerçeğini birdenbire mi keşfettik? Yoksa kadınlara dair Kutsal Kitap’a dayalı görüşlerimiz, ‘hakikatin direği ve temeli’ olan (1 Tim. 3:15) İsa Mesih’in Kilisesi’ne sızmış olan modern feminist hareket tarafından yavaş yavaş aşındırıldı mı?” İşte bu iyi bir soru!
Öğüt.
Sizi Pavlus’un şu öğüdüyle bırakıyorum: “kendi kendinize hükmedin” (a. 13); meseleyi kendi vicdanınızda karara bağlayın. Ayrıca şapka takan genç hanımlar, kadınlar, bunu doğru nedenlerle yaptığınızdan emin olmanız için sizi teşvik ediyorum. Fakat bizimle aynı fikirde olmayabilecek başkalarına karşı da lütufkâr olalım ve günü sevgiyle kazanalım. Amin.